door Coco Gubbels

UTRECHT – ‘Als je ons wilt helpen, doe dat dan vanuit jezelf en niet vanuit je baan.’ Jongeren staan om de beurt op het podium in DeFabrique te Utrecht en delen hun ervaringen met de beleidsmakers en hulpverleners in de zaal. ‘Luister naar ons en laat ons samen een plan opstellen voor er beslissingen worden genomen zonder onze inbreng.’ Het landelijk congres zwerfjongeren is niet alleen georganiseerd om betrokken partijen dichter bij elkaar te brengen, maar vooral om actiepunten te verzamelen. Dat het probleem van zwerfjongeren gezamenlijk moet worden aangepakt, is duidelijk. Maar hoe gaan we dat doen?

De jongeren verwoorden het op verschillende wijzen, maar spreken met één tong: ‘Betrek ons bij onze toekomst, leg ons niet iets op. Heb vertrouwen en zie ons als experts over onze eigen situatie.’ Ze willen graag eerlijke en oprechte hulpverleners die op de hoogte zijn van de laatste informatie. Ze willen graag actief meepraten over de hulp die ze kunnen krijgen, over de mogelijkheden en niet de beperkingen. ‘”Nee, dat kan niet” laat jongeren afhaken. Laat ons zien wat wel mogelijk is. Aan welke criteria moet ik voldoen om wel in aanmerking te komen en welke opties heb ik?’

Kansen

Maar ook beleidsmakers en hulpverleners hebben vele ideeën en visies op hoe zwerfjongeren naar een betere positie begeleid kunnen worden. In de plenaire sessie en in de workshops na de lunch passeerden vele projecten die jongeren juist willen versterken. Vooral de trajecten waarbij wonen gecombineerd wordt met leren en/of werken blijken succesvol. Door lokale ondernemers te activeren en jongeren op te nemen in een leer-werkovereenkomst, krijgen jongeren de kansen die ze vaak net even nodig hebben. Voorwaarden en eisen verschillen per project, maar jongeren zijn over het algemeen erg gedreven om die kansen te pakken.

Een ander belangrijk onderwerp blijkt de preventie:  op school zijn de eerste tekenen te zien dat het niet goed gaat. Toch lijkt het niet te lukken om daar al in te grijpen en erger te voorkomen. Ook het sturen van een brief bij drie maanden huurachterstand voldoet niet. ‘Wees creatiever met de mogelijkheden die je hebt binnen de grenzen die je gegeven zijn’ is een veel gehoorde tip onder beleidsmakers en hulpverleners. Net als actiever op zoek gaan naar jongeren in dreigende dakloosheid. Het voorkomen van zwerfjongeren is niet alleen het streven van de hulpverleners en beleidsmakers, maar ook van de jongeren zelf.

Staatssecretaris VWS

‘Noem ons geen zwerfjongeren, maar gewoon jongeren.’ Ook Marlies van Veldhuijzen van Zanten spreekt liever niet over zwerfjongeren. De staatssecretaris van VWS kwam naar het congres om de de Tour Zwerfjongeren van start te laten gaan, waarbij de 43 centrumgemeenten ondersteund worden in het verbeteren van de integrale aanpak zwerfjongeren. De staatssecretaris beloofde naar de verhalen te luisteren van de ongeveer 9000 jongeren zonder dak. Bovendien wil zij de ministeries van Onderwijs, Justitie en Sociale Zaken betrekken bij en stimuleren om niet te lang te wachten met hulp.