Op donderdag 28 april 2011 vond in Brussel de internationale slotconferentie plaats van ‘Combating Youth Homelessness’. Onderzoekers en ex-zwerfjongeren bespraken de aanbevelingen van het project en de implicaties voor het EU-beleid met vertegenwoordigers van de Europese Commissie en met belangenorganisatie FEANTSA. Eén van de conclusies van de conferentie was dat met het onderzoeksproject nog niet alle vragen rondom zwerfjongeren zijn beantwoord.

In vier landen, Groot-Brittannië, Portugal, Tsjechië en Nederland, werd de afgelopen drie jaar onderzoek gedaan naar de risicofactoren voor sociale uitsluiting van zwerfjongeren. Het onderzoeksproject in opdracht van de Europese Unie werd gecoördineerd en mede uitgevoerd door MOVISIE in samenwerking met drie Europese universiteiten. Onderzoekers presenteerden tijdens de slotconferentie hun project, de onderzoeksresultaten, de bevindingen en de impact van het project in eigen land. Hierbij werden zij terzijde gestaan door ex-zwerfjongeren, die als medeonderzoeker aan het project meewerkten.

Bevindingen

Uit het onderzoek blijkt onder andere dat op Europees niveau een problematische gezinssituatie en het moeilijk vinden van stabiele, veilige huisvesting de grootste risicofactoren voor dakloosheid en sociale uitsluiting vormen. Er moet meer aandacht komen voor de signalen die jongeren uitzenden vóór ze gaan zwerven. Verder blijkt dat het merendeel van de 216 geïnterviewde jongeren een gebrek aan opleiding heeft. Opvang zou daarom gecombineerd moeten worden met scholing. Jongeren zouden ook gebaat zijn bij een ‘trusted adult’ om mee te praten: iemand buiten het gezin die ze vertrouwen. Institutionele factoren en type verzorgingsstaat spelen vooral een rol nadat een jongere eenmaal dakloos is.

Middelen slim inzetten

De vier onderzochte landen verschillen erg in de mate waarin ze dienstverlening aan zwerfjongeren aanbieden. In Portugal en Tsjechië is de dienstverlening aanzienlijk minder aanwezig dan in het Verenigd Koninkrijk en Nederland. Projectleider Nederland, Peter Rensen, over de uitkomsten van het onderzoek: ‘Europa moet bezuinigen. De maatregelen die in verschillende landen worden getroffen, beïnvloeden het dagelijks leven van jongeren. Dit geldt zeker voor de zwerfjongeren, die al heel jong op achterstand zijn komen te staan. Wat moet er gebeuren zodat deze groep in tijden van crisis niet levenslang buitenspel komt te staan? Hulpverlening, scholing, werk en social media kunnen werken op lokaal, nationaal en Europees niveau. Maar dan moeten de schaarse middelen slim worden ingezet.’

Het 8-fasenmodel

De geteste interventiemodellen, het Safe Moves-model uit Engeland en het 8-fasenmodel uit Nederland, boden mogelijkheden om hulpverlening vorm te geven. Het 8-fasenmodel vond vooral in Portugal veel weerklank. De software maakte het mogelijk om verslagen en plannen met alle partners te delen. Het 8-fasenmodel zelf biedt voordelen doordat de aanpak van het model niet zozeer de problemen benadrukt maar probeert de negatieve én positieve kanten van de leefsituatie van zwerfjongeren in kaart te brengen.

Italiaanse media-aandacht

De ex-zwerfjongeren die als co-researchers aan het project meewerkten, kwamen in beeld in een videofilm uit Portugal en in de televisiereportage die NOVA vorig jaar over het project maakte. Ook dit keer was er weer mediabelangstelling. Internationaal projectleider Thea Meinema werd geïnterviewd voor een radioreportage over zwerfjongeren door de Italiaanse staatszender RAI.

Onderzoek

Om erachter te komen hoe dakloosheid bij jongeren ontstaat, zijn in elk van de vier landen ruim 50 zwerfjongeren geïnterviewd. De interviews zijn afgenomen door voormalig zwerfjongeren die een training hebben gekregen als medeonderzoeker. De interviews vonden plaats bij opvanghuizen, tienermoedercentra, begeleid kamerprojecten en via vluchtelingenwerk.
Meer informatie: www.movisie.nl

Lees ook de blog Jong en dakloos in Europa van MOVISIE-medewerkster Petra van Leeuwen op www.zorgwelzijn.nl